Bir tarayıcı sekmesi, aynı klavyeyi paylaşan iki arkadaş ve “bir bölüm daha” dedirten oyunlar… Eski 2D oyunlar ve Flash oyunlar, 2005–2015 döneminin oyun kültüründe özel bir yer tuttu. Braid zamanla oynamayı, Super Meat Boy tekrar denemeyi, Ateş ile Su ise birlikte hareket etmeyi hatırlatıyor.
Bu kült oyun arşivinde bağımsız PC oyunlarını, tarayıcı klasiklerini ve Türkiye’de oyun portallarında karşılaştığımız yerel adları bir araya getirdim. Amaç kesin bir popülerlik sıralaması çıkarmak değil; bir dönemin farklı oyun fikirlerini yeniden hatırlamak.
Eski 2D oyunlar listesinin kapsamı
Arşivin odağı 2005–2015 yılları. Dönemi etkileyen daha eski oyunlar ile 2D oynanışa sahip, görsel olarak farklı teknikler kullanan yapımlara da yer veriyorum. Örneğin N, 2004 çıkışlı; Fez ise 2D hareketi üç boyutlu bir dünyayı döndürme fikriyle birleştiriyor. Dolayısıyla bu liste yalnızca piksel sanatından ya da yalnızca 2D motorlarla üretilmiş oyunlardan oluşmuyor.
Flash bölümü ile Türkiye bölümü birbirinden tamamen ayrı oyun listeleri değil: Kırmızı Top / Red Ball, Kaktüs Adam / Cactus McCoy gibi adlar aynı oyunu işaret edebiliyor. Türkçe portal adları farklı uyarlamalar için de kullanılmış olabileceğinden bunları tek bir çıkış yılına bağlamadım. Sunum, kaynak arşivin özgün notlarını içeriyor; tarih ve kapsam açıklamaları için bu yazıyı esas alabilirsiniz.
Kült oyun arşivi: PDF slayt sunumu
Eski oyunları bir bakışta hatırlamak için 14 slaytlık sunumu gezebilir veya PDF olarak indirebilirsiniz.
Slayt yüklenemedi. Tekrar deneyebilir veya aşağıdan PDF’yi açabilirsiniz.
PDF’yi aç (yeni sekme)PDF’yi indir · 245 KB
2005–2015 dönemine damga vuran kült 2D oyunlar
2004–2008: bağımsız oyunların temelleri
N ve Knytt Stories gibi platform oyunları sade kontrollerin ne kadar derinleşebileceğini gösterdi. Braid zaman fikrini bulmacaya taşırken World of Goo, fizik kurallarını yaratıcı yapı inşasıyla buluşturdu.
| Oyun | Yıl | Hatırlatan özelliği |
|---|---|---|
| N | 2004 | Momentum ve hassas sıçramalar üzerine kurulu Flash platform oyunu; N+ serisinin başlangıcı. |
| Samorost 2 | 2005 | Amanita'nın elle çizilmiş, sözsüz dünyası. |
| La-Mulana | 2005 | Acımasız bulmaca-metroidvania; 2012'de yenilendi. |
| Dwarf Fortress | 2006 | ASCII görsellerin arkasında ayrıntılı bir kale ve dünya simülasyonu. |
| Knytt Stories | 2007 | Sessiz keşif platformu; seviye editörü kültü. |
| Aquaria | 2007 | Sualtı metroidvania; IGF büyük ödülü. |
| I Wanna Be the Guy | 2007 | Beklenmedik tuzakları ve yüksek zorluğuyla hatırlanan platform oyunu. |
| Everyday Shooter | 2007 | Müzik ve ateş etme mekaniğini bir araya getiren arcade deneyi. |
| Pac-Man CE | 2007 | 2D arcade'in modern yeniden doğuşu. |
| Braid | 2008 | Zaman mekaniği; indie'yi ana akıma taşıdı. |
| World of Goo | 2008 | Fizik bulmacası + karamsar mizah. |
| Castle Crashers | 2008 | 4 kişilik beat'em up; hâlâ oynanıyor. |
| Spelunky | 2008 | Prosedürel mağara; roguelite şablonu. |
| N+ | 2008 | N'nin konsol hali; XBLA dönemi klasiği. |
| Mega Man 9 | 2008 | 8-bit'e bilinçli dönüş; indie estetiğini meşrulaştırdı. |
2009–2011: bulmaca, platform ve mobil oyunlar
Machinarium’un çizilmiş dünyası, Limbo’nun siluetleri ve Super Meat Boy’un hassas kontrolleri aynı dönemin farklı yüzleriydi. Mobil tarafta Angry Birds ve Cut the Rope kısa oturumlara uygun bulmacalarıyla hatırlanıyor.
| Oyun | Yıl | Hatırlatan özelliği |
|---|---|---|
| Machinarium | 2009 | Konuşmasız robot hikâyesi; el çizimi zirve. |
| Canabalt | 2009 | Tek tuşla oynanan, hız ve zamanlamaya dayalı sonsuz koşu oyunu. |
| Plants vs. Zombies | 2009 | Kule savunmasını kitlelere sevdirdi. |
| Angry Birds | 2009 | Mobil oyunu ana akım yapan fenomen. |
| Doodle Jump | 2009 | Telefonda ilk büyük "bir tur daha". |
| VVVVVV | 2010 | Yerçekimi çevirme; 8-bit estetiği. |
| Super Meat Boy | 2010 | Hassas kontrolün altın standardı. |
| Limbo | 2010 | Sessiz, tek renk; atmosferin gücü. |
| Cut the Rope | 2010 | Fizik bulmacasının mobil zirvesi. |
| The Binding of Isaac | 2011 | Sonsuz tekrar; roguelite patlaması. |
| Bastion | 2011 | Anlatıcı + izometrik aksiyon. |
| Terraria | 2011 | Keşif, inşa ve mücadeleyi birleştiren 2D sandbox dünyası. |
| Rayman Origins | 2011 | Elle çizilmiş animasyon; co-op kaosu. |
| To the Moon | 2011 | RPG Maker'la yapılmış en duygusal hikâye. |
2012–2013: roguelike, gizlilik ve yeni anlatılar
FTL gemi yönetimini belirsizlikle birleştirirken Papers, Please oyuncuyu kararlarının sonuçlarıyla baş başa bıraktı. Hotline Miami, Gunpoint ve Mark of the Ninja aynı mekâna farklı biçimlerde yaklaşma imkânı sundu.
| Oyun | Yıl | Hatırlatan özelliği |
|---|---|---|
| Fez | 2012 | 2D hareket ile üç boyutlu dünyayı döndürme fikrini buluşturan perspektif bulmacası. |
| Hotline Miami | 2012 | Neon, synthwave, tek vuruşta ölüm. |
| FTL: Faster Than Light | 2012 | Gemi yönetimi + roguelike. |
| Mark of the Ninja | 2012 | Ses, görüş alanı ve gölgeler üzerine kurulu 2D gizlilik oyunu. |
| Super Hexagon | 2012 | Altı kenar, tek kural, saf panik. |
| Botanicula | 2012 | Amanita'nın en sevimli dünyası. |
| Lone Survivor | 2012 | Silent Hill'in 2D psikolojik korkusu. |
| Retro City Rampage | 2012 | GTA'nın 8-bit hali; lisans mizahı. |
| Papers, Please | 2013 | Bürokrasi simülasyonu; ahlaki kült. |
| Rogue Legacy | 2013 | Nesilden nesile zindan. |
| Gunpoint | 2013 | Kablolama + dedektif mizahı. |
| The Swapper | 2013 | Klon bulmacası; felsefi sci-fi. |
| Rayman Legends | 2013 | Müzik seviyeleri efsane. |
| Guacamelee! | 2013 | Meksika güreşi + metroidvania. |
| Risk of Rain | 2013 | Zorluk arttıkça kaos artar. |
2014–2015: retro platformdan hikâye odaklı RPG’ye
Shovel Knight geçmişin platform dilini yeniden yorumladı. Undertale çatışmalara farklı çözümler sunarken Axiom Verge ve Environmental Station Alpha keşif odaklı oyunların başka örneklerini oluşturdu.
| Oyun | Yıl | Hatırlatan özelliği |
|---|---|---|
| Shovel Knight | 2014 | 8-bit platform oyunlarını çağrıştıran bölüm tasarımı ve kürek mekaniği. |
| Nidhogg | 2014 | İki oyuncuyu aynı koridorda karşı karşıya getiren hızlı eskrim düellosu. |
| Luftrausers | 2014 | Vlambeer uçak kaosu. |
| This War of Mine | 2014 | Savaşta siviller; moral yıkımı. |
| The Banner Saga | 2014 | Viking taktik RPG; 2D sanat. |
| Shantae: Pirate's Curse | 2014 | WayForward pixel sanatı. |
| Broforce | 2015 | Aksiyon filmi parodisi; co-op kaosu. |
| Titan Souls | 2015 | Tek ok, tek vuruş boss'lar. |
| Undertale | 2015 | Savaşmak ya da bağışlamak arasında seçim sunan hikâye odaklı RPG. |
| Ori and the Blind Forest | 2015 | Yandan ilerleyen platform yapısını katmanlı görseller ve keşifle birleştiriyor. |
| Axiom Verge | 2015 | Tek kişilik Super Metroid aşk mektubu. |
| Crypt of the NecroDancer | 2015 | Ritim + roguelike; müzikle dövüş. |
| Nuclear Throne | 2015 | Vlambeer'in bullet-hell roguelite'ı. |
| Downwell | 2015 | Silahlı çizmelerle kuyuya inilen, kısa turlar üzerine kurulu aksiyon oyunu. |
| Environmental Station Alpha | 2015 | Gizli cevher; sert metroidvania. |
Efsane Flash oyunlar: tarayıcıda geçen yıllar
Flash oyunlarının cazibesi erişim kolaylığıydı. Portalda bir oyun seçip birkaç tuşu öğrenmek çoğu zaman yeterliydi. Çizgi çizerek parkur kurmak, kule yerleştirmek ya da bir restoranı yönetmek aynı tarayıcı penceresinde mümkün oluyordu.
Portal klasikleri: fizik, savunma ve zamanlama
| Oyun | Yıl | Hatırlatan özelliği |
|---|---|---|
| Storm the House | 2005 | Savunma + nişancı; ofis molalarının kralı. |
| Line Rider | 2006 | Kızak çiz, fizik izle; internetin ilk oyuncağı. |
| Fancy Pants Adventure | 2006 | El çizimi akıcı platformer; Brad Borne. |
| Swords and Sandals | 2006 | Gladyatör dövüşü + RPG; flash efsanesi. |
| Boxhead | 2006 | Zombi hayatta kalma; Sean Cooper. |
| Territory War | 2006 | Sıra tabanlı çöp adam savaşı. |
| Bloons Tower Defense | 2007 | Kule savunmasının Flash hali; Ninja Kiwi. |
| The Last Stand | 2007 | Geceleri barikat savunması, gündüzleri kaynak ve kurtulan arama döngüsü. |
| Sushi Go Round | 2007 | Siparişleri hatırlayıp doğru malzemelerle suşi hazırladığınız zaman yönetimi oyunu. |
| Papa's Pizzeria | 2007 | Flipline'ın "Papa's" serisi başladı. |
| Bloxorz | 2007 | Blok yuvarlama bulmacası; saf minimalizm. |
| QWOP | 2008 | Bennett Foddy; ragdoll cehennemi. |
| Dino Run | 2008 | Kaçış paniği; piksel dinozor. |
| Achievement Unlocked | 2008 | Meta mizah; fil. |
| Pandemic 2 | 2008 | Salgın simülasyonu; Madagascar şakası. |
Strateji, yükseltmeler ve hızlı aksiyon
Stick War ve Kingdom Rush stratejiyle, Learn to Fly ve Burrito Bison ise her denemede biraz daha ilerleme hissiyle hatırlanıyor. Aynı dönemde bazı tarayıcı oyunları farklı platformlara taşındı; örneğin Super House of Dead Ninjas’ın PC sürümü 2013 tarihli.
| Oyun | Yıl | Hatırlatan özelliği |
|---|---|---|
| Age of War | 2007 | Çağlar boyunca gelişen birlikler ve üs savunmasını birleştiren strateji oyunu. |
| Sonny | 2007 | Sıra tabanlı dövüşleri ve karakter geliştirmesiyle öne çıkan Flash RPG. |
| Stick War | 2009 | Çöp adam stratejisi; Order Empire. |
| Crush the Castle | 2009 | Mancınıkla yapıları yıkmaya dayalı fizik bulmacası. |
| Duck Life | 2009 | Ördek yarıştırma; çocuk kitlesinin kültü. |
| Learn to Fly | 2009 | Penguen fırlatma; yükseltme döngüsü. |
| Red Ball | 2009 | Yuvarlanan top fizik platformer. |
| Epic Battle Fantasy | 2009 | JRPG parodisi; Matt Roszak. |
| Happy Wheels | 2010 | Fizik tabanlı engel parkurları ve kullanıcı bölümleriyle hatırlanıyor. |
| Give Up Robot | 2010 | Kanca ve sıçrama zamanlamasına dayalı zorlu platform oyunu. |
| Cactus McCoy | 2011 | Flipline'ın çöl dövüşü platformeri. |
| Burrito Bison | 2011 | Fırlatma fiziği; sonsuz tekrar. |
| Super House of Dead Ninjas | 2013 | House of Dead Ninjas çizgisini sürdüren, süre baskısına dayalı hızlı aksiyon. |
| Kingdom Rush | 2011 | Kule yerleşimi, yükseltmeler ve farklı düşmanlarla kurulan savunma stratejisi. |
| Strike Force Heroes | 2012 | Sınıflar, silahlar ve takım karşılaşmaları etrafında kurulu Flash nişancı oyunu. |
Türkiye’de eski tarayıcı oyunları: Ateş ile Su ve diğerleri
KralOyun ve Oyunlar1 gibi portallar, pek çok oyuncunun bu yapımlarla tanıştığı yerlerdi. Bir oyunun özgün adını bilmesek de “Kırmızı Top”, “Kaktüs Adam” veya “Altın Madeni” deyince hangi deneyimi aradığımızı hatırlıyorduk. Aşağıdaki bölüm bu yerel ad hafızasına odaklanıyor; doğrulanmış bir ziyaretçi ya da oynanma sıralaması sunmuyor.
| Oyun / yerel adı | Hatırlatan özelliği |
|---|---|
| Süper Mario Flash | Tarayıcıdaki Mario uyarlamalarıyla anılan platform nostaljisi. |
| Ateş ile Su | Fireboy and Watergirl; aynı klavyeyi paylaşan iki kişinin birlikte çözdüğü bölümler. |
| Futbol Dersi (Sports Heads) | Kısa maçlar, kafa vuruşları ve iki kişilik futbol rekabeti. |
| Penaltı 2010 | Penaltı atışları ve kalecilik üzerine kurulu futbol oyunları. |
| Kırmızı Top | Red Ball; fizik tabanlı engelleri aşan kırmızı top. |
| Kaktüs Adam | Cactus McCoy; dövüş ve platform bölümlerini birleştiren macera. |
| Savaş Çağı | Age of War; çağ atlayarak birlik ve savunma geliştirme. |
| Çöp Adam Savaşları | Stick War; kaynak toplama ve çöp adam ordusu yönetimi. |
| Moorhuhn Shooter | Tavuk avı adıyla da hatırlanan nişan alma klasiği. |
| Bubble Trouble | Zıplayan balonları küçük parçalara ayırmaya dayalı arcade oyunu. |
| Altın Madeni | Gold Miner adıyla tanınan kanca ve zamanlama oyunu. |
| Süper Barmen | Portal çevirilerinde farklı adlarla karşılaşılabilen barmen oyunları. |
| Bebek Mario | Mario temalı tarayıcı uyarlamalarının yerel adlarından biri. |
| Okey / Tavla | Tarayıcıda masa oyunu ve çevrim içi rekabet alışkanlığının bir parçası. |
| Yastık Savaşı | İki kişilik oyun ararken karşımıza çıkan yerel portal adlarından biri. |
Eski Flash oyunlar bugün nasıl oynanır?
Adobe, Flash Player desteğini 31 Aralık 2020’de sonlandırdı ve Flash içeriğinin çalışmasını 12 Ocak 2021’den itibaren engellemeye başladı. Bu değişiklik, orijinal Flash eklentisini kullanan tarayıcı oyunlarının erişimini etkiledi. Adobe’nin Flash Player duyurusu, bu iki tarihi ayrı ayrı açıklıyor.
Ruffle, Flash içeriklerini modern web ve masaüstü ortamlarında çalıştırmayı amaçlayan bir emülatör. Uyumluluk oyuna göre değişiyor; her Flash oyununun eksiksiz çalışacağını varsaymamak gerekiyor. Flashpoint Archive gibi koruma projeleri de eski web oyunlarını ve animasyonlarını arşivlemeye odaklanıyor.
Bir oyunu yeniden ararken önce özgün geliştiricisinin sitesini, resmî mağaza sürümünü veya bir arşiv projesini kontrol edin. Wayback Machine eski bir portal sayfasını gösterebilir; ancak sayfanın saklanmış olması oyun dosyasının ya da çevrim içi servisinin de korunmuş olduğu anlamına gelmez.
Bende iz bırakan on kült oyun
Bu arşivden kişisel bir seçki yapacak olsam aşağıdaki isimleri ayırırdım. Bu bir satış ya da puan sıralaması değil; farklı oyun fikirlerini hatırlamak için bir başlangıç listesi.
- Undertale — çatışmaya farklı bir çözüm aramak
- Hotline Miami — hız, ritim ve tekrar
- The Binding of Isaac — her turda değişen kombinasyonlar
- Shovel Knight — retro platform tasarımı
- Braid — zamanı bulmacanın parçası yapmak
- Super Meat Boy — hassas kontrol ve yeniden deneme
- Papers, Please — karar vermenin ağırlığı
- Terraria — keşif ve inşa
- Cave Story (2004) — dönemin öncesinden gelen bağımsız oyun mirası
- FTL: Faster Than Light — kaynak yönetimi ve belirsizlik
Bu dönemi hatırlanır kılan yalnızca eski grafikler değil. Küçük bir mekanik fikrinin etrafında kurulan oyunlar, yıllar sonra bile akılda kalabiliyor. Oyun kültürü üzerine başka bir yazı için Secret Hitler nasıl oynanır rehberime, geliştirdiğim oyunları görmek için de uygulamalarım sayfasına göz atabilirsiniz.
Kaynaklar ve arşiv notları
Bu yazı 2D kült oyun arşivi notlarımdan düzenlendi. Portal adları ve kişisel seçki, dönemi hatırlamak için kullanılıyor. Tarih ve koruma projeleri için başvurulabilecek kaynaklar: